Het praktijkexamen auto: zo bereid je je optimaal voor

Wat is het praktijkexamen auto?

Het CBR praktijkexamen auto (rijbewijs B) is het afsluiting van je autorijpleiding. Je rijdt circa 55 minuten met een CBR-examinator mee op de openbare weg. De examinator beoordeelt of je veilig, zelfstandig en verantwoord kunt deelnemen aan het verkeer.

Kort antwoord: Het praktijkexamen auto duurt 55 minuten, verdeeld in 15 minuten kennismaking in het examencentrum en circa 40 minuten rijden op de openbare weg. Het examen bevat een voertuigcontrole, rijden op diverse wegtypen, zelfstandig navigeren, bijzondere manoeuvres en een zelfreflectiegesprek. Je slaagt als je veilig rijgedrag laat zien en de examinator vertrouwen heeft in je zelfstandige deelname aan het verkeer.

Wat heb je nodig om praktijkexamen te doen?

Voordat je überhaupt achter het stuur kunt zitten voor je examen, moeten een aantal zaken geregeld zijn:

• ✅ Geldig theoriecertificaat — je hebt het theorie-examen auto behaald (maximaal 18 maanden geleden)
• ✅ Goedgekeurde gezondheidsverklaring — ingediend en goedgekeurd via mijn.cbr.nl
• ✅ Machtiging aan rijschool — je hebt Oosterpoort via mijn.cbr.nl gemachtigd om het examen voor je te reserveren
• ✅ Geldig identiteitsbewijs — paspoort of identiteitskaart (geen rijbewijs!)
• ✅ Ingevuld zelfreflectieformulier — vóór het examen door jou ingevuld (zie verderop)
• ✅ Minimumleeftijd van 17 jaar voor rijbewijs B (via 2toDrive) of 18 jaar regulier

Mis je één van deze punten op de examendag? Dan gaat het examen niet door — en verlies je het examengeld van € 325.

De examendag stap voor stap

Stap 1 — Aankomst bij het CBR-examencentrum (15 min. voor aanvang)

Kom minimaal 15 minuten voor de geplande examentijd aan bij het CBR-examencentrum. Je instructeur brengt je met de lesauto en is aanwezig bij het begin- en eindgesprek. In veel gevallen mag je instructeur ook meekijken vanuit de achterbank tijdens de examenrit — overleg dit vooraf met je instructeur.

Neem mee:

• Geldig identiteitsbewijs (paspoort of ID-kaart)
• Ingevuld zelfreflectieformulier
• CBR-uitnodiging (per e-mail ontvangen)

Stap 2 — Kennismaking met de examinator (± 15 minuten)

In het examencentrum maak je kennis met de examinator. Dit onderdeel duurt circa 15 minuten en bestaat uit:

Identiteitscontrole De examinator controleert je identiteitsbewijs. Zonder geldig ID gaat het examen niet door.

Ogentest Je leest het kenteken van een stilstaande auto op een afstand van circa 25 meter. Lukt dat niet, dan moet je een bril of lenzen dragen; de examinator controleert dat.

Voertuigcontrole De examinator stelt je een aantal vragen over de auto en vraagt je een controlehandeling uit te voeren. Vragen die je kunt verwachten:

• Hoe controleer je het motoroliepeil?
• Wat betekent dit dashboard-lampje?
• Hoe controleer je de bandenspanning?
• Hoe werkt het ADAS-systeem (lane assist, adaptieve cruise control) van deze auto?
• Hoe controleer je de remvloeistof?

Je hoeft geen monteur te zijn — maar je moet weten hoe je de basiscontroles van de auto uitvoert. Oefen deze vragen met je instructeur in de laatste lessen.

Zelfreflectieformulier inzien De examinator neemt het zelfreflectieformulier in, maar bespreekt het pas ná de examenrit. Meer hierover verderop.

Stap 3 — De examenrit (± 40 minuten)

Na de kennismaking stap je in de lesauto en begint de examenrit van circa 40 minuten. De examinator zit naast je en geeft rijinstructies — maar beoordeelt tegelijk je rijgedrag op alle fronten.

De examenrit bestaat uit vier onderdelen:

1. Rijden op aanwijzing van de examinator

Het grootste deel van het examen rijd je op aanwijzing: de examinator geeft je route-instructies ("neem de volgende afslag rechts", "volg de weg"). Hierbij worden beoordeeld:

• Voorrang verlenen en krijgen
• Rijstrookgebruik en invoegen
• Afstand houden en snelheidsaanpassing
• Spiegelgebruik en dodehoekcontrole
• Rijden op snelwegen, rotondes en kruispunten
• Veilig links en rechts afslaan

2. Zelfstandig route rijden met navigatie

Op een bepaald punt in de rit vraagt de examinator je om zelfstandig te rijden naar een opgegeven bestemming — zonder aanwijzingen van de examinator. Je gebruikt daarvoor de navigatie in de auto.

Wat wordt hier beoordeeld? Niet of je op de juiste plek aankomt, maar of je veilig rijdt en verantwoorde keuzes maakt onderweg. De navigatie is een hulpmiddel, geen doel op zich. Kijk je te veel naar het scherm? Rijd je te langzaam omdat je niet zeker bent? Dat telt mee.

Praktische tip: Sla het adres van het CBR-examencentrum op in de navigatie van de lesauto vóór het examen. Oefen ook bewust met navigeren tijdens rijlessen — er zijn rijstudenten die prima rijden maar op dit onderdeel struikelen.

3. Bijzondere manoeuvres

Tijdens de examenrit voer je twee bijzondere manoeuvres uit. Welke twee dat zijn, hangt af van de verkeerssituatie — de examinator kiest op basis van wat zich aandient. Je voert de manoeuvres uit op een door jou te kiezen geschikte plek.

De mogelijke bijzondere manoeuvres:

Je voert twee van deze manoeuvres uit. Bij elke manoeuvre kies je zelf een veilige en geschikte plek — zelfstandigheid en veiligheidsbesef zijn daarin onderdeel van de beoordeling.

Vrijstelling via de tussentijdse toets (TTT) Heb je tijdens de TTT de bijzondere verrichtingen goed uitgevoerd? Dan heb je vrijstelling voor de bijzondere manoeuvres op het praktijkexamen. Je hoeft ze dan niet meer te doen — dat scheelt stress en geeft je meer mentale ruimte voor de rest van de rit.

4. Voertuigbeheersing en zelfstandigheid

Door de hele rit heen beoordeelt de examinator ook je algemene voertuigbeheersing en zelfstandigheid: hoe soepel bedien je het voertuig, hoe anticipeer je op de omgeving en in hoeverre heb je de situaties echt zelf onder controle — zonder te leunen op aanwijzingen?

Stap 4 — Terug in het examencentrum: zelfreflectie en uitslag

Na de examenrit keer je terug naar het examencentrum. Hier volgen twee dingen:

Zelfreflectiegesprek De examinator pakt het zelfreflectieformulier erbij en bespreekt jouw zelfbeoordeling tegenover zijn bevindingen. Zie je je eigen rijgedrag realistisch? Heb je een eerlijk beeld van je sterke en zwakke punten? Dat is wat dit onderdeel toetst — het heeft geen invloed op de slagingsbeoordeling zelf, maar maakt deel uit van het totaalexamen.

Uitslag Direct na het gesprek hoor je of je geslaagd bent. Bij zakken ontvang je een uitslagformulier waarop staat in welke categorieën je fouten hebt gemaakt — waardevolle informatie voor de voorbereiding op een herexamen.

Het zelfreflectieformulier: wat is het en hoe vul je het in?

Het zelfreflectieformulier is een verplicht document dat je vóór het examen invult. Je geeft jezelf een beoordeling op een aantal rijvaardigheidscategorieën:

• Omgaan met het voertuig (voertuigbeheersing)
• Veiligheid (gevaren herkennen, veilig handelen)
• Verkeersdeelname (verkeersregels, verkeersinzicht)
• Zelfstandigheid (kunnen rijden zonder aanwijzingen)

Je kiest per categorie een score die aangeeft hoe goed je dit beheerst. Na de rit vergelijkt de examinator jouw zelfbeoordeling met zijn eigen observaties.

Hoe vul je het eerlijk in?

• Wees realistisch: vul niet strategisch in wat je denkt dat de examinator wil zien
• Vul het in op basis van je rijgedrag de afgelopen lessen, niet op basis van je beste of slechtste dag
• Bespreek het formulier vooraf met je instructeur — die helpt je een eerlijk beeld te vormen
• Download het formulier via cbr.nl of vraag het op bij Oosterpoort

Het formulier heeft geen invloed op je slagingsbeoordeling — je zakt er niet door. Maar het gesprek erover is een serieus onderdeel van het examen.

Wat beoordeelt de examinator?

De examinator kijkt niet of je perfect rijdt — hij of zij beoordeelt of je veilig en zelfstandig kunt deelnemen aan het verkeer. Dat zijn twee verschillende dingen. Een kleine schakelaarzel of een minder soepele bocht is niet direct een zakreden. Maar onveilig gedrag of structurele onzekerheid wel.

De examinator beoordeelt onder andere:

• Voorrang correct verlenen en claimen
• Juist gebruik van spiegels en dodehoekcontrole
• Correct rijstrookgebruik — ook bij rijstrookwisselingen en invoegen
• Snelheidsaanpassing aan de situatie (niet te snel, niet onnodig traag)
• Anticiperen op gevaren en andere weggebruikers
• Correct reageren op verkeerslichten, borden en wegmarkeringen
• Zelfstandig rijden met navigatie
• Uitvoering van de bijzondere manoeuvres (tenzij vrijstelling)
• Veiligheidsbesef bij het kiezen van de plek voor een manoeuvre
• Eerlijk zelfbeeld via het zelfreflectieformulier

De meest voorkomende zakredenen — en hoe je ze vermijdt

1. Dodehoekcontrole vergeten

De dodehoekcontrole is verplicht bij elke rijstrookwisseling, het wegrijden, de manoeuvres en het instappen. Veel rijstudenten vergeten deze controle onder de druk van het examen. Maak het een automatisme door het ook in de allerlaatste lessen te oefenen als bewuste handeling.

2. Voorrang niet of onjuist verlenen

Op gelijkwaardige kruispunten heeft rechts altijd voorrang — tenzij borden of markering anders aangeven. Tram heeft altijd voorrang op het gemotoriseerd verkeer. Fietsers op een vrijliggend fietspad hebben bij veel kruispunten voorrang. Dit zijn de situaties waar de meeste fouten worden gemaakt.

3. Snelheid niet aanpassen aan de situatie

Te hard rijden in een 30 km/u-zone of onnodig langzaam rijden op een 80-weg zijn beide zakredenen als ze onveilig of onverantwoord zijn. Pas je snelheid altijd aan op de omgeving, het zicht en de verkeersdrukte — niet alleen op het bord.

4. Te laat remmen of inhalen

Iemand die laat op gevaren reageert, laat zien dat hij of zij onvoldoende anticipeert. Kijk ver vooruit, scan het verkeer en reageer tijdig — dat is wat defensief rijden betekent en waar de examinator op let.

5. Manoeuvre op een ongeschikte plek kiezen

Als de examinator zegt "parkeer hier ergens", bepaal jij waar. Wie dan stopt op een gevaarlijke plek — vlak bij een kruispunt, op een zebra of te dicht bij een uitrit — laat slechte verkeersinzicht zien. Kies bewust en veilig.

6. Navigatie afleidt van het rijden

Te lang naar het scherm kijken, twijfelen op een afslag of midden in een drukke kruising beslissen om de navigatie te volgen — dit zijn gevaarlijke momenten. Oefen navigeren als vaardigheid, niet als bijzaak.

Tien praktische tips voor de examendag

1. Slaap goed de nacht voor je examen Vermoeidheid beïnvloedt je reactietijd, concentratie en beslissnelheid. Een goede nachtrust is de simpelste voorbereiding die mensen het vaakst vergeten.

2. Eet iets voor het examen Rijd niet op een lege maag. Een lichte maaltijd geeft je energie en stabiliseert je concentratie. Geen zware maaltijd vlak voor het examen — dat maakt je sloom.

3. Kom op tijd — maar niet te vroeg Aanwezig zijn 15 minuten voor de examenstijd is ideaal. Te vroeg aanwezig zijn en lang wachten vergroot de spanning. Te laat komen is sowieso een probleem.

4. Rij de avond voor het examen nog een keer Niet om nieuwe dingen te leren, maar om vertrouwd te blijven met de auto en de omgeving. Een korte oefenrit van 30 minuten de dag voor het examen werkt beter dan niets rijden.

5. Bespreek het zelfreflectieformulier met je instructeur Vul het niet in de nacht voor je examen in. Bespreek het een les van tevoren met je instructeur. Zo heb je een eerlijk beeld en sta je niet voor verrassingen tijdens het gesprek na de rit.

6. Stel de navigatie in vóór je wegrijdt Zorg dat de navigatie klaarstaat en dat het adres van het CBR-examencentrum al is opgeslagen. Het is onnodig gestuntel als je dat pas moet doen als de examinator naast je zit.

7. Vertrouw op wat je hebt geoefend Je instructeur heeft het sein gegeven dat je klaar bent. Dat advies is gebaseerd op honderden lessen met rijstudenten. Vertrouw het. Examenangst maakt je stijver — bewust ademhalen en je concentreren op de weg werken beter.

8. Maak fouten — dat mag Eén verkeerde beslissing of een schokkerige start betekent niet dat je zakt. De examinator beoordeelt het totaalbeeld. Herstel je een fout rustig en correct, dan laat je juist zelfstandigheid en situatiebesef zien.

9. Vraag je instructeur of hij/zij meekijkt In de meeste gevallen mag je instructeur meekijken vanuit de achterbank. Dat geeft rust — een bekend gezicht in de auto is beter dan alleen met de examinator. Overleg dit vooraf.

10. Weet dat één herexamen geen ramp is Het landelijk gemiddelde slagingspercentage voor het praktijkexamen B ligt rond de 50%. De helft van alle rijstudenten doet meer dan één keer examen. Met de examengarantie van Oosterpoort betaalt Oosterpoort bij het eerste herexamen — mits je het lesadvies hebt gevolgd.

Faalangst bij het praktijkexamen: wat kun je doen?

Heb je aantoonbaar last van faalangst? Dan kun je bij het CBR een faalangstexamen aanvragen. Verschillen ten opzichte van een regulier examen:

• De examinator is speciaal getraind in begeleiding bij faalangst
• Je krijgt meer tijd om te acclimatiseren in het examencentrum
• Tijdens de rit kun je een time-out vragen als je merkt dat de spanning te hoog oploopt
• De exameneisen zijn identiek — je moet hetzelfde kunnen als bij een regulier examen

Kosten van een faalangstexamen: € 395 (tegenover € 325 voor een regulier praktijkexamen). Bespreek deze optie met je instructeur als je merkt dat spanning tijdens rijlessen je structureel blokkeert.

Hoe lang van tevoren moet je het praktijkexamen plannen?

De wachttijd voor een CBR-praktijkexamen auto varieert. Reserveringstermijnen voor het praktijkexamen-B lagen op CBR-locaties begin 2026 op vijf weken of minder — maar dit wisselt per regio en periode. Plan je examen daarom ruim voor het einde van je rijlespakket, zodat je voldoende voorbereidingstijd hebt én niet te lang hoeft te wachten met je rijvaardigheid op peil houden.

Bij Oosterpoort plant je instructeur het examen op het juiste moment — niet te vroeg (als je er nog niet klaar voor bent) en niet te laat (zodat je rijvaardigheid niet wegzakt na het pakket).

Klaar voor je praktijkexamen in Noord-Nederland?

Bij Oosterpoort Opleidingen bereiden we je niet alleen voor op het rijden — maar ook op het examen zelf. De laatste lessen vóór je praktijkexamen zijn specifiek gericht op examenrijden: zelfstandig rijden, navigatieopdrachten, manoeuvres kiezen en het invullen van het zelfreflectieformulier.

Met vestigingen in Groningen, Assen en Leeuwarden rijden we altijd in of rondom het CBR-examengebied dat jij kent. Geen vreemde straten op de examendag — gewoon de wegen waarop je hebt geoefend.

Wat Oosterpoort voor je doet richting het examen:

• Gericht examenrijden in de laatste lessen
• Voorbereiding op voertuigcontrolevragen
• Samen het zelfreflectieformulier doornemen
• Navigatieoefening als vast onderdeel van de lessen
• Examengarantie: zak je terwijl je het lesadvies hebt gevolgd? Oosterpoort betaalt het eerste herexamen

6. FAQ — Veelgestelde vragen over het praktijkexamen auto

Hoe lang duurt het praktijkexamen auto? Het praktijkexamen duurt 55 minuten: circa 15 minuten kennismaking in het examencentrum (ogentest, voertuigcontrole, zelfreflectieformulier) en circa 40 minuten rijden op de openbare weg. Na de rit volgt een kort gesprek over de zelfreflectie en de uitslag.

Wat moet ik meenemen naar het praktijkexamen? Je hebt nodig: een geldig identiteitsbewijs (paspoort of ID-kaart, geen rijbewijs), het ingevulde zelfreflectieformulier en de CBR-uitnodiging per e-mail. Zonder geldig ID gaat het examen niet door.

Welke bijzondere manoeuvres moet ik doen? Tijdens het praktijkexamen voer je twee bijzondere manoeuvres uit. De examinator kiest welke twee op basis van de verkeerssituatie. Mogelijke manoeuvres zijn: fileparkeren, haaks parkeren, achteruitrijden in een bocht, recht achteruitrijden, keren, hellingproef en een parkeeropdracht. Heb je vrijstelling via de TTT, dan hoef je de manoeuvres niet te doen.

Wat is het zelfreflectieformulier en heeft het invloed op mijn uitslag? Het zelfreflectieformulier is een document dat je vóór het examen invult, waarbij je jezelf beoordeelt op rijvaardigheidscategorieën. Na de rit bespreekt de examinator jouw zelfbeoordeling tegenover zijn eigen bevindingen. Het formulier heeft geen invloed op de slagingsbeoordeling, maar is een verplicht onderdeel van het examen.

Mag mijn rijschoolinstructeur meerijden tijdens het examen? In de meeste gevallen wel. Je instructeur mag meekijken vanuit de achterbank. Overleg dit vooraf. In sommige gevallen rijdt er een tweede CBR-examinator mee (in opleiding) — dan mag je instructeur niet mee in de auto, maar wel aanwezig zijn bij het begin- en eindgesprek.

Wat kost het praktijkexamen auto? Het reguliere praktijkexamen kost € 325. Een faalangstexamen kost € 395. Bij een herexamen betaal je opnieuw € 325. Met de examengarantie van Oosterpoort betaalt Oosterpoort het eerste herexamen als je het lesadvies hebt gevolgd.

Hoe lang van tevoren moet ik het praktijkexamen plannen? Plan je praktijkexamen minimaal vijf tot zeven weken van tevoren. Wachttijden bij het CBR variëren per regio en periode. Bij Oosterpoort plant je instructeur het examen op het juiste moment in je opleiding.

Wat als ik zak voor mijn praktijkexamen? Je ontvangt een uitslagformulier met de categorieën waarin je fouten hebt gemaakt. Gebruik dit om gericht bij te oefenen. Je kunt een herexamen aanvragen via Oosterpoort. Met de examengarantie van Oosterpoort wordt het eerste herexamen betaald als je het lesadvies hebt gevolgd.

Wat is het slagingspercentage voor het praktijkexamen auto? Het landelijk gemiddelde slagingspercentage voor het CBR praktijkexamen B ligt rond de 50%. De helft van alle rijstudenten doet meer dan één keer examen — dat is normaal en geen reden tot zorgen.

Conclusie

Het praktijkexamen auto is geen test van perfectie — het is een toets van veiligheid, zelfstandigheid en verkeersinzicht. Wie weet wat er precies gebeurt, hoe de examenrit is opgebouwd en waar de examinator op let, stapt een stuk rustiger in de auto. Bereid de voertuigcontrolevragen voor, oefen bewust met navigeren, vul het zelfreflectieformulier eerlijk in en vertrouw op de lessen die je hebt gevolgd.

Bij Oosterpoort Opleidingen bereiden we je gericht voor op het examen in de laatste fase van je opleiding — met examentips, manoeuvre-oefening en persoonlijk advies van je vaste instructeur. Slaag je niet de eerste keer terwijl je het lesadvies hebt gevolgd? Dan betalen wij het herexamen. 

Vragen? Bel ons in Groningen/Assen op 050 313 1330 of in Leeuwarden op 058 288 0004.